Hoo e ka bang liphoofolo tsohle tse phelang tse nang le lesapo la mokokotlo li ikatisa ka ho ikatisa ka thobalano,sodi entse di-dinosaur. Dibopeho tsa bong tsa diphoofolo tse phelang hangata di na le diponahalo tse totobetseng tsa kantle, kahoo ho bonolo ho kgetholla tse tona le tse tshehadi. Mohlala, dipikoko tse tona di na le masiba a matle a mohatla, ditau tse tona di na le matswele a malelele, mme elk e tona e na le manaka mme e kgolo ho feta tse tshehadi. Jwalo ka phoofolo ya Mesozoic, masapo a di-dinosaur a patilwetlas'amobu ka lilemo tse mashome a limilione, le lisele tse bonoloe lenge ka bontša bongea li-dinosaurli nyametse, kahoo ehlile ho joaloho thataho khetholla bong ba li-dinosaur! Bongata ba mesaletsa ea lintho tsa khale tse fumanoeng ke masapos, 'me ke lisele tse fokolang haholo tsa mesifa le lintho tse tsoang letlalong tse ka bolokoang. Joale re ka ahlola bong ba li-dinosaur joang ho tsoa mesaletsang ena ea lintho tsa khale?
Polelo ea pele e thehiloe holim'a hore na ho na le lesapo la medullary. Ha Mary Schweitzer, setsebi sa paleonto Univesithing ea North Carolina United States, a etsa tlhahlobo e tebileng ea "Bob" (mesaletsa ea lintho tsa khale ea tyrannosaur), o ile a fumana hore ho na le lera le khethehileng la masapo masapong a mesaletsa, leo ba ileng ba le bitsa lera la moko oa masapo. Lera la moko oa masapo le hlaha nakong ea ho ikatisa le ho behela linonyana tse tšehali, 'me haholo-holo le fana ka calcium bakeng sa mahe. Boemo bo tšoanang le bona bo bonoe li-dinosaur tse 'maloa,' me bafuputsi ba ka etsa likahlolo mabapi le bong ba li-dinosaur. Phuputsong ena, femur ea mesaletsa ena ea dinosaur e bile ntlha ea bohlokoa ho khetholleng bong ba li-dinosaur, 'me hape ke lesapo le bonolo ka ho fetisisa ho khetholla bong. Haeba lera la lisele tsa lesapo tse nang le masoba le fumanoa ho potoloha lesapo la medullary la lesapo la dinosaur, ho ka netefatsoa hore ena ke dinosaur ea tšehali nakong ea ho behela. Empa mokhoa ona o loketse feela li-dinosaur tse fofang le li-dinosaur tse itokiselitseng ho beleha kapa tse belehileng, 'me li ke ke tsa khetholla li-dinosaur tse sa imang.

Ea bobelipolelo ke ho khetholla ho latela sehlohlolo sa li-dinosaur. Baepolli ba lintho tsa khale ba kile ba nahana horebong e ne e ka khetholloa ka litlhōrō tsa li-dinosaur, e leng mokhoa o neng o loketse Hadrosaurus haholo-holo.boholoea ho fokola le boemo ba “moqhaka"eaHadrosaurus, bong bo ka khetholloa. Empa setsebi se tummeng sa paleonto Milner o hanyetsa sena, WHOsaid, “Ho na le dipharologanyo meqhaka ya mefuta e itseng ya di-dinosaur, empa sena se ka hakanngwa feela mme sa nahanwa.” Ho sa tsotellehere ke liphapangpakeng tsa Li-crests tsa li-dinosaur, litsebi li hlōlehile ho bolela hore na ke litšobotsi life tsa crest tse tona le tse tšehali.
Polelo ea boraro ke ho etsa likahlolo ho latela sebopeho se ikhethang sa 'mele. Motheo ke hore liphoofolong tse phelang tse anyesang le lihahabi, tse tona hangata li sebelisa sebopeho se khethehileng sa 'mele ho hohela tse tšehali. Mohlala, nko ea tšoene ea proboscis e nkoa e le sesebelisoa se sebelisoang ke tse tona ho hohela tse tšehali. Ho nahanoa hore mehaho e meng ea li-dinosaur e sebelisetsoa ho hohela tse tšehali hape. Mohlala, nko e nang le meutloa ea Tsintaosaurus spinorhinus le moqhaka oa Guanlong wucaii e ka ba sebetsa sa boselamose se sebelisoang ke tse tona ho hohela tse tšehali. Leha ho le joalo, ha ho na mesaletsa e lekaneng ea lintho tsa khale ho tiisa sena hajoale.

Polelo ea bone ke ho ahlola ka boholo ba 'mele. Li-dinosaur tse matla tse hōlileng tsa mofuta o tšoanang e kanna eaba e ne e le tse tona. Mohlala, mahata a Pachycephalosaurus e tona a bonahala a le boima ho feta a tse tšehali. Empa phuputso e phephetsang polelo ena, e bontšang liphapang tsa bong mefuteng e meng ea li-dinosaur, haholo-holo Tyrannosaurus rex, e lebisitse leeme le leholo la kelello sechabeng. Lilemong tse ngata tse fetileng, pampiri ea lipatlisiso e ile ea bolela hore T-rex e tšehali e ne e le kholo ho feta T-rex e tona. Leha ho le joalo, sena se ne se thehiloe feela lisampoleng tse 25 tse sa fellang tsa masapo. Re hloka masapo a mangata ho sekaseka ka botlalo litšobotsi tsa bong tsa li-dinosaur.

Ho thata haholo ho fumana bong ba liphoofolo tse timetseng mehleng ea boholo-holo ka mesaletsa ea lintho tsa khale, empa lipatlisiso tsa bona li molemo haholo ho bo-rasaense ba mehleng ea kajeno 'me li na le tšusumetso ea bohlokoa mekhoeng ea bophelo ea li-dinosaur. Leha ho le joalo, ho na le mehlala e fokolang haholo lefatšeng e ka ithutang bong ba li-dinosaur ka nepo, 'me ho na le bafuputsi ba fokolang haholo ba saense mafapheng a amanang le tsona.
Sebaka sa Marang-rang sa Kawah Dinosaur:www.kawahdinosaur.com
Nako ea poso: Hlakola-16-2020